Eski Türkler ve Şamanizim
MİTOLOJİ

Tengri Nedir?

Eski Türk İnanışları: Tengricilik – Gök Tanrı İnancı, Tengri Nedir?

Mitoloji denildiğinde hemen hepimizin aklına Yunan veya Antik Mısır‘a ait tanrılar, tanrıçalar ve yaratıklar geliyor olabilir. Ama çoğumuzun bilmediği bir gerçek var ve bu gerçek sır gibi saklanmaktadır. Türk mitolojisine ait ögeler. Genellikle dini inançla düşünüldüğü için yaratık gibi kavramlara pek inanmıyoruz. Ama kahramanlık ve doğaüstü varlıklara ait birçok hikayemiz olduğu da aşikar. Kısaca en az Yunan kadar dikkat çekici bir Türk mitolojisi olduğunu bilmemiz gerekiyor.Yunan mitolojisindeki Sentorlar, Satirler; Mısır mitolojisindeki Anubis, Ra, Bastet gibi ilgi çekici olan Türk mitolojisi yaratıkları, tanrıları ve tanrıçaları hangileri bu yazımızda bahsetmek istedik. Mitolojik kahramanlarımıza ve onların hikayelerine değineceğimiz bu yazımızda, eski Türk toplumunun dünyaya ve olaylara bakış açılarını da anlayabileceksiniz. Üstelik birçok psikanalist; mitolojinin, halkın bilinçaltını ve yaşadığı travmaları yansıttığını söylemektedir.

Hun Türkleri
Hun Türkleri

Eski türkler de inancın kökeni Hun Türkleri’ne dayanmaktadır. Bu inanışa göre, herşeyi görüp gözeten, bilip işleyen ve yeri yurdu mekânı gökler olarak tanımlanan bir Tanrı olduğuna inanılmış ve Türk Hakanları’nın da bu Tanrı tarafından yetkilendirildiği düşünülmüş ve inanılmıştır. Türklerin Tarihi’nde Kut Anlayışı denilen bu inanç, bir anlamda “Tanrı’nın Onadığı” anlamına gelmektedir.

Gök tanrı inancına göre tabiatla iç içe yaşayan Türkler, tabiattaki bazı şeylere de kutsiyet atfetmişlerdir. Ancak bunları Tanrı olarak nitelendirmemişlerdir. Örnek vericek olursak güneş figürü, Türk Kültürü’nde çok önemli olsa da, bahar dönemi kutsal bir havayla geçirilse de bozkurt figürü Tanrısallığı çağrıştırsa da bunlar birer puta dönüştürülmemiş, sadece Gök Tanrı tarafından Türklere gönderilen nimetler olarak görülmüştür.

Eski Türkler’de kutsallık “ıduk” kavramıyla ifade edilmiş ve özellikle birer tabiat unsuru olan sular ve dağlar ıduk sayılmıştır. Her boyun bir kutsal dağı olmuş ve bu dağ adeta Tanrı’nın bu boya bahşedilmiş bir hediyesi gibi görülüp bu boy için ıduk olarak nitelendirilmiştir.

Dişi Kurt
Dişi Kurt

Eski Türkler, Tanrı tarafından gönderilen DİŞİ KURT ‘un soyundan türediklerine (Bozkurt Efsanesi) inanmışlardır ki, bu da bir nevi mitolojik ıduk sayılır.

Tek Tanrı inancına dayalı bu inanç sisteminde insanların dünyadaki yaşamlarına göre ahirette yer tutacaklarına inanılmış, Tanrı adına kurbanlar (daha çok atlar) kesilmiş, haşre olan inançtan ötürü ölüler eşyalarıyla birlikte gömülmüş ve ölen kişilerin ruhları rahatsız edilmesin diye mezarları korunmuştur. Avrupa Hun İmparatorluğu hükümdarı Avrupalıların söylemi ile “Tanrının Kırbacı” Attila’nın sırf bazı Türkler’in mezarları Margus Papazları tarafından açıldı diye bir çok sefere çıktığı söylenmektedir.

Orhun Abideleri’nde rastlanan Tengri lafzı, Köktürkler’den önce de sonra da kullanılmıştır. Öyle ki Büyük Hun Hakanı Mete Han bile Tanrıkut ismini kullanarak, bir anlamda Göktanrı tarafından yetkilendirildiğini belirtmek istemiştir.

Bu inanca göre ruh (tin) ölümsüzdür. Ölenlerin iyilerinin uçmak‘a (cennet kavramının karşılığı) gideceğine inanılırken, kötülerin tamu‘ya (cehennem kavramının karşılığı) yedi kat yerin dibine gideceği dile getirilmiş ve tabiata saygılı olunduğu ve töreye uyulduğu sürece Tanrı’nın kendilerinden razı olacağı benimsenmiş ve bu inançla hayatlarını sürdürmüşlerdir.

Göktanrı’ya kurban sunulurken, her boy kendisi için kutsal sayılan dağda bu kurban törenini gerçekleştirmiş ve kesilen kurban ya iyilik meleği “Bay Ülgen” ya da kötü ruhların sembolü “Erlik Han” adına kesilmiştir. Bir anlamda bu kavramlar cennet ve cehennem meleği olarak bilinen Rıdvan ve Malik’e karşılık gelmektedir.

Türk Toyu
Türk Toyu

Bunların dışında Türk inanç sisteminde Atalar Kültü denilen ölen ataların ruhlarına saygı ve bu ruhların o toplumu koruduğu inancı da egemen olmuştur. Ayrıca doğayla iç içe yaşamanın bir sonucu olarak Şamanizm inancı da yaygın olarak var olmuş, şaman ya da kam adı verilen din adamlarının tabiatın ruhuyla bağlantı kurduklarına da inanılmıştır.

Türklerin İslamiyeti kabul etmesi GÖK TANRI inancı ile bağdaşması sebebi ile olmuştur.

“Biz Türkler temiz Müslümanlarız (insanlarız). Bid’at (sapkınlık) nedir bilmeyiz. Bu sebepledir ki Allah-ü Tealâ Türkleri aziz kıldı.”

Bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
Erlik Han Kimdir?
Erlik Han ve Eşik Cinleri

Yeraltı Tanrısı Erlik Han ve Eşik Cinleri Türk Söylence Kültüründe "EŞİK" Neden Kutsaldır? Türkler eşiğe basmaz, hepimiz bunu biliriz, kimimiz...

Kapat