Pandemi hastalıklar nelerdir?

Dünya Sağlık Örgütü daha önce AIDS, VEBA, KOLERA gibi birçok hastalığı pandemi olarak ilan etmişti. Peki tarih boyunca insanlığı etkilediği bilinen pandemiler hangileri? Pandemik hastalıklar nelerdir? Pandemi ilan edilen salgın listesi nedir?

DSÖ yeni tip koronavirüs covid-19 ‘u pandemi olarak nitelendirdi. Böylece Covid-19’un dünya genelinde geniş ölçekte etkili olduğu da resmileşmişti.

Ne İlk Salgın, Nede Sonuncu Virüs

Dünya’nın karşılaştığı ilk pandemi coronavirüs değil tabiki, ayrıca son da olacak demekte pek doğru olmayacaktır.

Tüm dünya’yı etkisi altına alan yeni tip coronavirüs covid-19 tüm insanlığı derinden etkiledi. İnsanlar tv ekranlarında, sosyal medya da yatıp kalkıp koronavirüs sonuçlarını takip eder duruma geldi. Yatıyoruz koronavirüs ‘ü, kalkıyoruz karantina altına alınanların sayısı nedir?

Zaman biraz ilerliyor bir bakmışsınız dünyada koronadan ölenlerin sayısı bir anda hayret edecek şekilde artmış gidiyor. Bir yandan karınca istilası  öte yandan fay hattında kırılma ve depremler, fırtına, sel derken nasıl bir 2020 sarsılmış bir haldeyiz.

Son birkaç ayı etkisi altına alan coronavirüs hakkında tüm merak edilenleri SIKÇA SORULANLAR? başlıklı kategorimizde takip edebilirsiniz. Koronavirüs ’ten hemen sonra ikinci kelime olarak hayatımıza giren pandemi ya da pandemic ne demek konusuna ise Pandemi Nedir? başlıklı yazımızdan okumanızı tavsiye ederiz.

Peki Kısaca Pandemi Nedir?

Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkmış Kovid-19 koronavirüs ‘ü tüm dünyayı etkisi altına aldı. Dünyanın her yerinde binlerce kişinin ölümüne neden oldu. Hayvanlardan insanlara bulaştığı bilinen ve hızlıca yayılmaya devam eden bu salgın Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edildi.

Tüm dünya acı kayıplara sebep olan ve hala yayılmakta ve can kaybına neden olan koronavirüs ‘üne karşı şimdi hepimizin merak ettiği sorulardan gözden geçirelim; pandemi nedirpandemik hastalıklar nelerdirpandemiler nedir?

Pandemic Nedir?
Pandemic Nedir?

Kısaca özetleyecek olursak, Pandemiler ya da pandemik hastalıklar olarak tanımlanan sağlık sorunları bir coğrafya ‘ya, hatta tüm dünya yüzeyine yayılan, etkisini belirli bir bölge de değilde tüm dünyada gösteren bulaşıcı hastalıklara verilen isimdir.

Pandemi bazı kaynaklarda Pandemic yada pandemie olarak geçmektedir. Çin Halk Cumhuriyeti ‘nin Wuhan kentinde ortaya çıkan corona virüs ilk zamanlar tehlikeli bir hastalık olarak nitelendirilmişti. Yarasalar ve Pangolin aracılığı ile insanlara geçtiği ispatlanmıştı.

Coronavirüs ‘ün yarasalardan insanlara nasıl geçtiğini Yeni Koronavirüsü COV-2 Yarasalardan İnsanlara Nasıl Geçti? başlıklı yazımızda açıklamıştık isterseniz detayları linke tıklayarak inceleyebilirsiniz.

Wuhan ‘da ilk günlerde bulaşıcı bir hastalık iken giderek dünyaya yayılarak artık hastalık değil bir salgın haline geldi. Peki Çin’de bulaşıcı bir hastalık iken dünyaya nasıl yayıldı, neden tedbir alınmadı diye sorduğunuzu duyar gibiyim.. Virüs Çin’e yarasalar aracılığı ile bulaştı, tabi yarasalar kimseyi emmedi…! Asıl emiciler Çin halkı..! yarasalar onları değil onlar yarasaları yiyorlar..

Tabi doğrudan yarasa yediler de bu yüzden bulaştı demek doğru olmaz. Ama bu Çinliler her şeyi yedikleri için en başta aklımıza bu ihtimal geliyor. Ancak virüsü insanlara Yarasalar ile temas eden Pangolin ‘in bulaştırdığı tespit ediliyor. Nasıl mı?

Çin pazarlarına korona Karınca yiyen bu hayvan, dünyada kaçakçılığı en çok yapılan memeli olarak biliniyor. Soyları da tükenme tehlikesi altında. Pangolinler, özellikle Asya’da revaçta. Geleneksel Çin ilaçlarının yapımında kullanılıyorlar. Ayrıca etlerini lezzetli bulup gıda olarak tüketen de birçok kesim var.

Ancak biz burada konuyu çok fazla uzatmayıp Pandemi Hastalıklar konumuza geri dönelim. Virüs Taşıyıcı Pangolin Nedir? Nerede Yaşar? konulu başlığımızı tıklayarak pangolin hakkında merak ettiklerinizi öğrenebilirsiniz.

Pandemik Hastalık Nedir?

Dünyada eş zamanlı olarak çok yaygın bir şekilde olan ve tüm insanlığı tehdit eden bulaşıcı hastalığa pandemi deniyor. Pandemik hastalık nedir sorusunun yanıtı ise  Pandemik hastalık da pandemi türünde olan hastalıkların genel başlığı, ağababası çatısı desek daha doğru olacaktır. Yani corona virüs bir pandemik hastalıktır.

Pandemik Hastalıklar Nelerdir?
Pandemik Hastalıklar Nelerdir?

Her Bulaşıcı Hastalık Pandemik midir?

Her hastalık pandemi midir? Elbette hayır. Her bulaşıcı hastalığı pandemi sayamayız. Bir hastalığın pandemi sayılması için bazı önemli kriterler içeriyor olması gerekir. Peki nedir bu özel kriterler diyecek olursak bunları birkaç başlık altında toplamamız gerekmektedir.

Pandemi nasıl ilan edilir?

Bir hastalığın pandemi olup olmadığının tespiti ancak ve ancak Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmaktadır. DSÖ bir hastalığı pandemi ilan ederken şu kriterler göz önünde bulunduruyor;

  • Virüsün yeni tip bir virüs olması; yani nüfusun daha önce maruz kalmadığı bir hastalık türü olması
  • Kolayca bulaşarak yayılması; İnsanlar arasında kolayca yayılabilmesi ve hastalığa neden olan bu etmenin tehlikeli bir hastalığa yol açması
  • Tüm dünyayı etkilemesi; İnsandan insana çok kolay geçebilmesinin yanı sıra sürekli olarak bulaşarak hastalığın tüm dünyaya yayılması

Pandemi İlan Edilmiş Hastalıklara Örnek

Pandemi hastalıklara geçtiğimiz yıllarda yaşanan ve tüm dünyada etkili olan grip salgınları verebiliriz;

  • Mesela 1918 yılında ortaya çıkan ve dünyayı etkisi altına alan İspanyol gribi,
  • 1957 yılında Singapur ’da milyonu bulan kişinin ölümüyle sonuçlanan Asya gribi,
  • 1968 yılında Hong Kong’da 500 binden fazla kişinin ölümüne neden olan Hong Kong gribi gibi…

Bu salgınlar sadece dünyayı kasıp kavurmakla kalmadı; 2009 yılında ne yazık ki biz de bu salgınlardan etkilendik. Domuz gribini hatırlamayan yoktur değil mi? İlk olarak Meksika’da görülen ancak sonra ülkemize kadar ulaşan domuz gibi binlerce insanın ölümüne neden oldu.

Domuz gribi günümüzde, onca yıl geçmesine rağmen hala varlığını sürdürüyor olsa da etkisi biraz daha azaldı diyebiliriz. Domuz gribi teşhisi konan hastalar, gelişen ilaçlar ve/veya aşılar sayesinde tedavi edilebiliyor.

Tarihteki pandemiler arasında kara veba, kolera, tifo gibi hastalıklar da bulunuyor.

Endemi, epidemi ve pandemi arasındaki fark nedir?

Endemi, epidemi ve pandemi arasındaki fark nedir?

Endemi, epidemi ve pandemi birbiri ile karıştırılan ancak aralarında fark olan kavramlardır. Bu üç kavramın arasındaki farkı şu şekilde anlatalım;

  • Küçük çaptaki salgınlara endemi denir. Bu salgınlar dünya genelinde bir tehdit değildir yalnızca belirli bir bölgeyi etkiler. Belirli bir bölgeyi etkisi altına alan salgın durumlarına bu sebepten dolayı pandemi değil de endemi adı verilmektedir.
  • Daha büyük çaplı salgınlara epidemi denir. Epidemiler bir ülkeyi etkileyecek kadar büyük olur. Endemi kadar basit değil, pandemi kadar da korkutucu değildir ancak korkutucu olmaması, basite alınacağı anlamına gelmez çünkü burada söz konusu bir ülke ve o ülkede yaşayan vatandaşların hayatı söz konusudur.
  • Ve son olarak pandemi. Dünyanın yarısından fazlasını hatta neredeyse tümünü etkileyen salgınlara pandemi deniyor. Çin’in Wuhan bölgesinden yayılan coronavirüs tüm dünyayı etkisi altına aldığı için Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından artık bir pandemi olarak ilan edildi.

Dünyada hala varlığını sürdüren pandemiler de mevcut. Küresel pandemi örneklerinden en bilineni AIDS. 2020 yılında 1.8 milyon insan AIDS nedeniyle hayatını kaybediyor. 2019 yılında çıkan ve 2020’de etkilerini arttıran korona virüs pandemisi de devam eden pandemik hastalıklardan.

Dünyada yüzlerce, binlerce, milyonlarca insan ölümüne neden olmuş Pandemi Hastalıkları sizin için listeledik. Dünyada Pandemi ilan edilmiş hastalıkları incelemek için; Dünyada Pandemi İlan Edilmiş Bulaşıcı Hastalıklar başlıklı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz. Sağlıklı yıllar dileriz.

 

 

BakBuTREND

BakBuTREND en güncel bilgi platformu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.