Nimetullahilik Nedir?

Nimetullahilik Nedir?
Nimetullahilik Nedir?

Nimetullahilik tarikatı, mutasavvıf şairi Ni‘metullāh-ı Velî tarafından kurulmuştur. Kalenderilik ‘in bir kolu olan NÎMETULLÂHÎ tarikatı “Emir Nûr’ed-Dîn Ni’metullah” Suriye’nin Halep şehrinde 1330 yılında sûfi şeyhi Mir Abdullah’nın ailesinde dünyaya gelmiş ve Şafiî fıkıh mektebinin ardıcılı olmuştur.

Yetişkinlik çağına geldiğinde meşhur sufî şeyhi ʿAbd-Allah Yefâ’î’nin önce müridi, daha sonra ise halifesi olmuştur. Hayatının son 25 yılını Kirman Eyaleti’nin Mahan kentinde yaşamış, ve burada 1431 yılında 101 yaşında iken öldü.

Nimetullahilik nedir?

Ni’metullah’îyye, Ni’metallahîlik, ya da Ni’metullahî Tarikâtı (Farsça: نعمت‌اللهی); Emir Nûr’ed-Dîn Ni’metullah bin Mir Abdullah tarafından 14. yüzyılın başlarında temelleri atılan Azerî kökenli bir sufi tarikâtıdır.

Şah Nimetullâh İran’a döndükten sonra Mâverâünnehire geçmiş,  Sebz ve Semerkand ’da  riyazetler  çekerek  oradan  Uıgenc’e ulaşmıştır.  Daha sonra Kirman  havalisine  gelerek  Mahan’da  yer­leşip  bir  zâviye  açarak,  rivayete  göre  yüz  beş  yaşında  ölünceye  ka­dar  orada  yaşamıştır. İşte  Şah Nîmetullah’ın  kurduğu Nîmetullahîlik.  (Nîmetullahiyye)  daha şeyhin  sağlığında  adı  geçen  zaviyeden  kısa  zamanda  et­rafa  yayılmağa  başladı. bu sür’atli  ya­yılışta  tarikatın  gayri  sünnî  bir  mahiyet  arzetmesinin  büyük  payı bulunmaktadır.

Nimetullahilik tarikatı beşinci İmâm Muhammed el-Bakır ile oğlu Cafer-i Sadık soyundan gelen Kadiriye Tarikâtı Sufilerinden ʿAbd-Allah Yefâ’î‘nin hem müridi hem de halifesi olan Sünnî Şah Ni’metullah-i Velî (Nûr’ed-Dîn Kirmanî) tarafından Sünnîlik mezhebi itikâtları esas alınarak kurulmuştur.

Nimetullahilik Nedir?

Nimetullahilik Nedir?

Nitekim tarikatın  kısa  zaman­da  İran’ın  her  tarafına  nüfuz  etmesi  ve  müridlerin  sayısının  yüzbinlerin  üstüne  çıktığına  dair  dedikodular  Timur’u  kuşkulandırmış, bu  kuşkular  Şah  Nîmetullah’ın  isyan  edeceği  merkezindeki  rivâyetlerle  beslenmişti.  Nihayet, bu sebeple Timur’un şeyhi bizzat  ziyarete  gelerek  sorguya  çekmeden  rahat  edemediğini  anlatır,  ki  o  za­manlar  şeyh  yetmiş  yaşlarında  bulunuyordu. Her türlü,  Şerîat’a  muhalif  fikir  ve tavır  ortaya koyanlar,  hattâ ibâhîliğe  sapanlar  bulunmaktaydı. Kaynaklar şeyhin bu konuda yapılan şikâyetlere hiç aldırış etmememiştir.

Her  halde  bu  tarikatın  XIV.  yüzyıldan  itibaren  bir  yandan Orta  Asya  üzerinden  Hindistan’a,  diğer  yandan  da  Azerbaycan üzerinden  Anadolu’ya  sokulmasında  ve  XVII.  yüzyıla  kadar  Osmanlı  topraklarında  tutunmasında,  durmadan  seyahat  eden  mis­yoner  dervişlerin  payı  kadar,  bu  son  derece  serbest  inançlara yer  vermesinin  de  büyük  rolü  olsa  gerektir. Şiî  bir  nitelik  arzeden  Nîmetullahîliğin,  her  tarafa  yayılan  müridler  sayesinde  İran’da  Şiîliğin  güçlenmesine  katkıda  bulunduğu,  Safevî  Devleti’nin  bu  sayede  kurulabildiğini söyleyebiliriz.

Ömer ibn Hattab’ın katledildiği Zilhicce ayının yirmi altıncı gününü karnavalımsı bir bayrama dönüştürerek kutlayan İran Şahı I. İsmail’in Safevîler dönemi İran’ında Şiîliği resmî devlet dini haline getirmesi neticesinde mecburen Şiîliği kabullendiğini ilân etmek ilan etmişlerdir.

Nimetullahilik, Ni’metullah-i Velî’nin oğlu Burhan’ed-Dîn Hâlilullah tarafından 15. yüzyıldan itibarenHindistan’a yayılmaya başlamıştır.

İmâmları olan Mûnis ʿAli Şad Zu al-Riyasetin’in 1953’te vefatı üzerine tarikâtın liderliğiniDr. Javad Nurbakhsh üzerine almıştır. İran İslam Devriminden sonra ise yurtdışına iltica eden İranlılar tarafından Avrupa ve Amerika’ya da yayılma olanağı buldu. 1980 yılında İran’da 50,000 ilâ 350,000 arasında bir taraftar kitlesine sahip olduğu tespit edildi.

 

Devamını oku:
Sakıp Sabancı Kimdir?
Sakıp Sabancı Kimdir?

Bugün Türkiye 'nin tecrübeli İş Adamı Sakıp Sabancı 'nın ölüm yıl dönümü olması sebebiyle Sakıp Sabancı kimdir? Sakıp Sabancı'nın hayatı...

Kapat